Bozcaada Tarihi

Prof. Dr. Turan TAKAOĞLU tarafından hazırlanmıştır.

M.Ö. 3000-2000

Bozcaada’da ilk yerleşim, adanın ilk sakinleri

Bu sırada dünyada,
Troya’nun kuruluşu ve ilk yerleşimleri
Mısır Piramitlerinin yapılışı.
İngiltere’de Stonhenge’in inşa edilişi.
Dünyanın ilk edebi eseri: Gılgamış Destanı

M.Ö. 1600-1200

Bozcaada’da yerel bir krallık, efsanevi Kral Tenes

Bu sırada dünyada,
Anadolu’da Hitit İmparatorluk Çağı
Yunanistan’da Miken (Akha) Uygarlığı’nın doğuşu
Hitit ve Mısır devletleri arası yapılan Kadeş Savaşı (1274)

M.Ö. 1200 Civarı

Adanın yağmalanması, Akhalı komutan Akhilleus’un Tenedos Kralı Tenes’i öldürmesi ve adanın “Leukophrys” olan adının “Tenedos” olması

Bu sırada dünyada,
Troya Savaşı (M.Ö. 1250)
Hitit ve Miken (Akha) Uygarlıklarının yıkılması (M.Ö. 1180)

M.Ö. 750 Civarı

Tenedos’un bir liman kenti olarak yükselişi ve adanın Yunan kolonizasyon hareketlerinde önem kazanması.
Ada sosyo-ekonomik yaşantısında canlılığın başlaması.

Bu sırada dünyada,
Olimpiyat Oyunlarının başlaması (M.Ö. 776)
Yunan şehir devletlerinin ortaya çıkışı
Homeros’un İlyada ve Odysseia destanlarını yazması
Roma Krallığının kurulması (M.Ö. 753)

M.Ö. 750-480

İonyalı Düşünür Thales’in adayı ziyaret etmesi, adada astronomi okulu, Tenedoslu Gök Bilimci Kleostratos
Tenedoslu Coğrafyacı Androitas
Tenedos’un sikke basmaya başlaması

Bu sırada dünyada,
Doğa Bilimcileri/İonyalı Düşünürler (M.Ö. 600-400)
Buddha (M.Ö. 561) ve Konfucius (M.Ö. 551) doğumları
Atina’da demokrasinin tesis edilişi (M.Ö. 508)

M.Ö. 480-330

Anadolu’da Pers Hakimiyeti ve Tenedos’un M.Ö. 478 yılında kurulan Delos Deniz Birliği üyesi olarak Atina yanlısı politikalar izlemeye başlaması
Tenedos’a M.Ö. 395-387 Korinth Savaşları sırasında Sparta donanması tarafından tahrip edilmesi.

Bu sırada dünyada,
Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri olan Olympia Zeus Tapınağı’nın yapılışı (M.Ö. 479)
Sofokles’in Kral Oedipus oyununu yazması (M.Ö. 439)
Atina akropolünde Parthenon Tapınağının açılışı (M.Ö. 432)

M.Ö. 330-30

Büyük İskender’in Tenedos’u Perslerden kurtarması
Tenedoslu ünlü güreşçi Damokrates’in Olimpiyat oyunlarında güreş dalında birinci olması

Bu sırada dünyada,
Büyük İskender’in uygarlığı
Çin’de kâğıdın icadı (M.Ö. 200)
Julius Caesar’ın Roma’da öldürülüşü (M.Ö. 44)
Antonius ve Kleopatra’nın ölümü (M.Ö. 30)

M.Ö. 30 - M.S. 395

Tenedos limanının ticari önemini kaybetmesi
Tenedos’un seramikleriyle ünlenmesi
Tenedos’da Tenes Tapınağında bulunan efsanevi Kral Tenes heykelinin bir villayı süslemek için Roma’ya götürülmesi.

Bu sırada dünyada,
Romalı şair Vergilius’un Aeneias destanını yazması
Hazreti İsa’nın çarmıha gerilişi (M.S. 26-34 arası bir yıl)
Konstantinopolis’in Roma Uygarlığının yeni başkenti oluşu (M.S. 330).
Bizans İmparatoru Theodosius’un Hıristiyanlığı resmi din yapması (M.S. 395).

M.S. 395-1453

M.S. 6. yüzyılda Bizans İmparatoru Jüstinyen’in Mısırdan Konstantinopolis’e nakledilecek tahıllar için Bozcaada’da ambarlar inşa ettirmesi.
Bizans kontrolündeki Bozcaada’nın Venedik ve Cenevizliler arasındaki çekişmelerden etkilenmesi.
Chioggia Deniz Savaşı ve 1381 Torino Antlaşması: Bozcaada’nın boşaltılması ve adadaki tüm yapıların yıkılması.
Bozcaadalı Rumların Girit ve Eğriboz adasına nakli.
15. yüzyıl başlarında terkedilmiş Tenedos’un Pero Tafur, Clavijo ve Anconalı Ciriaco tarafından ziyaret edilmesi

Bu sırada dünyada,
Ayasofya Kilisesi’nin açılışı (537).
Hazreti Muhammed’in doğumu (570).
Çin’de barutun icadı (800-900).
Çin’de tarihi bilinen en erken baskılı kitap (868).
Tuğrul Bey’in Büyük Selçuklu Devleti’ni kurması (1037).
Selçuk ve Bizans ordularının Malazgirt Savaşı (1071).
Bologna Üniversitesinin kuruluşu (1088).
Birinci Haçlı Seferi (1099).
Yel değirmenlerinin ilk kez kullanılmaya başlanması (1185).
Osmanlı Devleti’nin kuruluşu (1299).
İstanbul’un Fethi (1453).

1455-1912

1455 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından alınması ve Osmanlının Ege’de ilk adası oluşu.
Bozcaada Kalesi’nin yıkılan Venedik Kalesi üzerine yeniden yapılışı
1656 yılında Venedik Kontrolüne girmesi ve Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa tarafından bir yıl sonra geri alınması
Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa’nın adada ciddi imar faaliyetlerinde bulunması.
1807 İngiliz-Rus İşgalinden zarar görmesi
1821 Yunan Bağımsızlık Savaşı’ndan etkilenmesi
Padişah II. Mahmut’un Bozcaada Ziyareti (1830)
Bozcaada’da ilk Belediye’nin Kurulması (1872)
Avusturya Lloyd Şirketi’nin Bozcaada’ya gemi seferleri ve posta hizmetleri sunmaya başlaması (1855).
Osmanlı telgraf hattına dahil edilmesi (1860-1880)
Rum mahallesinde büyük yangın (1874)
Ziraat Bankası’nın açılışı (1894)

Bu sırada dünyada,
Topkapı Sarayı’nın inşa edilmeye başlanması (1462).
Leonardo da Vinci’nin Mona Lisa tablosunu bitirmesi (1506).
Osmanlı Devleti’nin Viyana kuşatması (1529).
Mimar Sinan ve İstanbul Süleymaniye Cami (1550).
Osmanlı’nın Lale Devri (1718-1730).
İbrahim Müteferrika ve ilk Osmanlı matbaası (1729).
Yunan Bağımsızlık Savaşı’nın başlaması (1821).
İlk Elektrikle çalışan motorun icadı (1829).
İlk Türkçe gazete: Tercüman’ı Ahval (1860).
Troya kazılarının başlaması ve Heinrich Schliemann’ın Priamos Hazinesi’ni yurt dışına kaçırması (1871-1873).
Atina’da Olimpiyat Oyunları’nın yeniden başlaması (1896).
Picasso’nun eserlerinin ilk defa sergilenişi (1901)

1912-1923

1912 yılında başlayan Balkan Savaşı ile Bozcaada’nın Yunan kontrolüne girmesi.
1915 Çanakkale Savaşı sırasında İngiliz ve Fransız hava Güçlerinin Bozcaada’da konuşlanması, Habbele Ovasında askeri amaçlı bir havaalanı yapılması.

Bu sırada dünyada,
Titanik Gemisinin Batması (1912).
Çanakkale Savaşı (1915)
Birinci Dünya Savaşı (1914-1918).
Rus Devrimi (1917).
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kurulması (1920).
Türk İstiklal Savaşı (1919-1922).
Lozan Görüşmeleri ve Lozan antlaşması (1922-1923).

1923-GÜNÜMÜZ

Lozan Antlaşması hükümlerince Bozcaada’nın 20 Eylül 1923 tarihinde yeniden Türk hakimiyetine girmesi
Haşim (Yunatçı) Bey: Bozcaada’nın ilk Belediye Başkanı (1923)
Mehmet Emrullah Bey: Bozcaada’nın ilk Kaymakamı (1923)
Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk için Bozcaada’da yapılan tören (21 Kasım 1938)
Bozcaada’da Halkodası kuruluşu (1941)
Bozcaada Bağcılar Derneği’nin Kuruluşu (1946)
Bozcaada’da Rum İlkokulu’nun açılışı (1951)
Bozcaada Şarap ve Üzüm Bayramı ilk kutlaması (1952)
Fotoğrafçı Ara Güler’in Bozcaada ziyareti (1955)
Denizci Sadun Boro’nun Kısmet adlı teknesiyle dünya turu sonrası Bozcaada’ya gelişi (1968)
Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın Bozcaada ziyareti (1970)

Bu sırada dünyada,
Türkiye’de kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi (1934).
Hiroşima’ya atom bombası atılması (1945).
Birleşmiş Milletler’in kurulması (1945)
İkinci Dünya Savaşı (1939-1945).
Kore Savaşı (1950-1953).
İnsanoğlunun Ay’a ayak basması (1969).